Co to jest resurs dźwigów?

W Polsce użytkowanych jest około 100 tyś. dźwigów osobowych, z czego połowę stanowią dźwigi 20 letnie i starsze. Urządzenia eksploatowane tak długo, często wymagają gruntownych remontów lub wymiany całkowitej ze względu na utratę wartości użytkowych, ze względu na fakt, że nie są dostosowane do obecnie obowiązujących standardów bezpieczeństwa oraz wymagań technicznych.

Do niedawna w prawie polskim nie było żadnych przepisów nakazujących eksploatującym / właścicielom dźwigów, monitorowania stopnia ich zużycia oraz dostosowania ich do obecnie obowiązujących standardów. Sytuację zmienia zupełnie fakt wprowadzenia Rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176), wydane na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz.U. 2000 nr 122 poz. 1321), które to nakłada na eksploatującego obowiązek oceny stanu technicznego dźwigów pod kątem określenia ich maksymalnego czasu żywotności. To jest właśnie tzw.RESURS.

Rozporządzenie wprowadza pojęcie resursu oraz czynności wymaganych po jego przekroczeniu.

I tak zgodnie z §2 ust. 6 Rozporządzenia resurs oznacza:

parametry graniczne stosowane do oceny i identyfikacji stanu technicznego, określone na podstawie liczby cykli pracy i stanu obciążenia UTB w założonym okresie eksploatacji z uwzględnieniem rzeczywistych warunków użytkowania.

Oznacza to, że każdy dźwig musi mieć określony / projektowany graniczny, bezpieczny okres użytkowania.

Problem braku powyższego dotyczy głównie UTB zamontowanych w latach 90 tych i starszych, które w dokumentacji nie mają informacji na temat resursu. Zgodnie z „Wytycznymi UDT w sprawie eksploatacji urządzeń transportu bliskiego” wyd. 2, czerwiec 2019 r. należy przyjąć zasadę, że ocena stanu technicznego dźwigu powinna się odbywać po 25 latach jego eksploatacji. W tej sytuacji resurs to 25 lat.

Co jeśli urządzenie ma już 25 lat?

Rozporządzenie określa w §7 ust. 6:
Eksploatujący, w przypadku przekroczenia resursu UTB, przeprowadza ocenę stanu technicznego UTB lub zleca jej przeprowadzenie.”

Oznacza to, że celu możliwości dalszej pracy dźwigu, należy wykonać „przegląd specjalny”, którego wynik będzie pozytywny.

Kto może wykonać przegląd specjalny dźwigu?

Przegląd specjalny powinien być wykonany pod nadzorem eksperta/ekspertów. Ekspert, według normy PN – ISO 9927-1,to: osoba wyspecjalizowana w projektowaniu, konstruowaniu i konserwacji dźwigów, o wystarczającej znajomości obowiązujących przepisów i norm, dysponująca niezbędnym wyposażeniem do przeprowadzenia przeglądu oraz potrafiąca ocenić stan bezpieczeństwa i zalecić badania, które powinny być przeprowadzone w celu zapewnienia dalszej bezpiecznej eksploatacji. Może to być przedstawiciel/przedstawiciele producenta spełniający te warunki lub firmy posiadającej uprawnienia do napraw lub modernizacji. Należy zwrócić uwagę na fakt, że dźwig to także konstrukcja szybu, która powinna również podlegać ocenie stanu technicznego przez osobę kompetentną – eksperta ds. budowlanych. Osoba taka powinna posiadać stosowne uprawnienia budowlane do sprawowania kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych, wydane na mocy art. 12 ust. 1 pkt 2-5 i art. 13 ust. 3 i ust. 4 ustawy – Prawo Budowlane, w zakresie specjalności konstrukcyjno-budowlanej i aktualne zaświadczenie z Izby Inżynierów Budownictwa.

Co powinien zawierać zakres przeglądu specjalnego dźwigu?

W przypadku kiedy UTB lub mechanizm przekroczył resurs, eksploatujący powinien:

a) przeprowadzić lub zlecić przeprowadzenie przeglądu specjalnego;
b) udokumentować wykonane czynności w ramach przeglądu specjalnego;
c) o ile wyniki przeglądu specjalnego na to wskazują, wykonać remont kapitalny urządzenia lub mechanizmu wg wskazań zawartych w dokumentacji z przeglądu specjalnego.

Zakres przeglądu specjalnego, o ile nie został określony przez wytwórcę urządzenia w dokumentacji, powinien zostać określony przez osobę kompetentną. Powinien on obejmować wszystkie elementy, które mają wpływ na bezpieczną eksploatację urządzenia lub mechanizmu, a w szczególności:
a) konstrukcję nośną;
b) zespoły mechaniczne;
c) układy elektryczne;
d) układy bezpieczeństwa;
e) układy hydrauliczne;
f) układy pneumatyczne.

Czynności wykonywane podczas oceny stanu technicznego urządzenia lub mechanizmu, powinny obejmować:
a) przegląd urządzenia lub mechanizmu i przynależnego wyposażenia w zależności od tego czy resurs został osiągnięty przez urządzenie czy mechanizm;
b) wykonanie pomiarów geometrii urządzenia wraz z pomiarami odkształcalności ustroju nośnego z podaniem metody pomiaru oraz szacowanymi błędami pomiarowymi;
c) sprawdzenie stanu połączeń rozłącznych w tym momentów dokręcenia połączeń śrubowych;
d) wykonanie badań nieniszczących np. połączeń nierozłącznych, elementów chwytających;
e) weryfikacja stanu przekładni z wykonaniem niezbędnych pomiarów luzów, bicia promieniowego, oceny wałków pod kątem ewentualnych pęknięć zmęczeniowych itp.;
f) pomiar grubości elementów nośnych w miejscach występowania korozji wraz z oceną wpływu na wytrzymałość konstrukcji.

W ramach oceny stanu technicznego (przeglądu specjalnego) osoba kompetentna może określić niezbędne wskazówki do zapewnienia dalszej bezpiecznej eksploatacji UTB np. napraw, modernizacji, remontu kapitalnego, informacji dotyczących sposobu eksploatowania urządzenia (zmiana częstotliwości czynności konserwacyjnych, częstotliwości wykonywania badań nieniszczących, potrzeby modernizacji urządzenia itp.).
Przegląd specjalny powinien zakończyć się sporządzeniem protokołu zawierającego: wynik przeglądu specjalnego; termin wykonania następnego przeglądu; dane osobowe oraz kwalifikacje wszystkich uczestników przeglądu; zastosowane kryteria oceny, wyniki przeglądu.

Zagrożenia starych dźwigów
W kwestii eliminacji zagrożeń spowodowanych niedostosowaniem do aktualnych standardów bezpieczeństwa  warto zaznaczyć, że dźwigi w budynkach oddanych około 40 lat temu nie posiadają odpowiednich zabezpieczeń przed niektórymi niebezpiecznymi zdarzeniami nie przewidzianymi w warunkach technicznych obowiązujących w chwili ich zamontowania. Do najbardziej istotnych dla użytkownika należy zaliczyć: brak drzwi kabinowych; brak zabezpieczenia przed jazdą z nadmierną prędkością w kierunku do góry; brak zabezpieczenia przed niekontrolowanym ruchem kabiny; brak dwustronnej łączności głosowej z obsługa serwisową; ryglowanie drzwi przystankowych z zamkami bezpieczeństwa nie posiadającymi kontroli zaryglowania. Związane z tym potencjalne zagrożenia mogą być eliminowane przez wymianę odpowiedzialnego za dany stan podzespołu lub wymianę całego dźwigu.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami!
tel. 601 577 971